16 Th1
11:32

TÔI ĐÃ LẬP NGHIỆP NHƯ THẾ NÀO (P5)

Thực tế là lúc mới vào đời, ngoài 1 mớ kiến thức kinh tế cóp nhặt ra thì tôi không có nghề gì hết. Tôi đã mất nhiều thời gian để học vài nghề khác nhau, cuối cùng trụ lại ở nghề cơ khí.

Sau khi lên Móng cái, đầu tiên tôi xin đi bán hàng nhưng chỉ làm hơn tuần thì bỏ vì hoá ra thằng chủ người Tàu là gay. Tôi lại làm cửu vạn hơn 2 tháng cuối cùng cũng quen được 1 bà Tàu chuyên buôn hàng ngọt. Bà này quý tôi, dẫn tôi theo vào xưởng kẹo chuyên làm xuất qua Móng cái (đâu đó gần Tần châu). Cuối cùng tôi cũng được nhìn thấy cách người Tàu sản xuất kẹo kiểu bán thủ công.

Tôi lúc đó chẳng có gì để mất, mới hỏi thẳng bà Tàu là tôi muốn học nghề này bà có giúp tôi được không. Không ngờ bà Tàu đồng ý nhưng bảo tôi phải trả tiền. Hoá ra cái xưởng đó bà ta cũng có phần. Tôi về VN lấy tiền đổi 1 ngàn tệ đưa cho bà ta (tệ hồi ấy có gần ngàn tư), được bà ta cho vào xưởng làm 1 tháng, học được gì không kệ mày. Người ta đi làm được tiền, tôi phải mất tiền để được đi làm. Nhưng nhờ thế mà tôi học được cách làm kẹo bánh và học nói tiếng Tàu tạm gọi là ổn.

Về VN tôi làm một chuyện khá táo gan là rủ cậu hai nhà bà trẻ chi vốn làm kẹo, lợi nhuận chia 50/50. Thằng cha này vốn cũng tin tôi, thêm chuyện bị lão anh cả chửi suốt vì lông bông nên cú, đúng lúc tôi rủ làm kẹo nên hắn gật luôn. Tôi thuê một căn nhà trong xóm ở Yên viên mở xưởng.

Nhiều cụ sẽ nghĩ tôi bốc phét vì 1 tháng học thế đíu nào được nghề. Đúng là nếu không tinh thì 1 tháng không học được gì cả, bọn Tàu và tất cả các loại chủ trên thế giới đều giấu nghề như mèo giấu c. (cả tôi bây giờ cũng thế thôi) nhưng tôi đã cày giáo trình công nghiệp thực phẩm từ trước nên có sẵn kiến thức, 1 tháng làm việc tôi xin ở luôn trong xưởng, giả vờ ngô nghê nhưng ngấm ngầm để ý hết tất cả các công đoạn sản xuất. Bọn Tàu nó cũng coi thường, nghĩ là tôi cóc biết gì nên không đề phòng.

Lúc mở xưởng, thật ra không thể gọi là xưởng vì có mỗi gian nhà kho 30 m vuông với mấy con máy bán thủ công bé xíu mua từ Phật sơn, tôi không đăng ký gì cả, tức là làm lậu hoàn toàn. Lúc hàng bán được tôi cũng mặc kệ nên mới dính vào một thằng xx kinh tế. Tôi lúc ấy còn quá trẻ nên tin người, nhận hắn làm anh em kết nghĩa. Cuối cùng anh kết nghĩa làm cho tôi vố mất sạch.

Bài này tôi kể cho các cụ 1 chút về thời gian học nghề ở TQ.

Xưởng tôi học nghề là một cái nhà kho từ thời bao cấp của TQ, nhìn bề ngoài rất xấu. Bên trong có sửa sang lại nhưng cũng chỉ sạch được phần sản xuất. Người TQ sống khá bẩn kể cả dân trung lưu. Xưởng có hơn 20 công nhân phần lớn là nữ và tất cả nam nữ đều là trung niên, tôi vào là trẻ nhất, chỉ đáng tuổi con cháu.

Công nhân ở xưởng trình độ rất thấp, hình như ko ai học quá cấp 2. Thậm chí ko cần biết kẹo mình làm ra bán đi đâu, có mấy người từ lúc tôi vào đến lúc đi còn ko thể phân biệt được Việt nam và Vân nam. Thấy tôi nói tiếng tàu í ẹ thì rất thông cảm, bảo mày từ quê ra cứ học dần, vài tháng là nói được. Nói chung, ko thể chuyện trò gì được với mấy người này ngoài ăn cơm uống nước và trai gái.

Thế mà mấy ông bà già trình độ cấp 2 trường làng ấy lại làm việc rất tốt. Tôi sẽ dành 1 bài riêng bàn về người tàu và cách làm của tàu, lần này chỉ kể sơ qua. Người ta khoẻ, nhanh nhẹn và khá tự giác, mặc dù lương ko hề cao, chỉ 7-8 trăm tệ tháng. Phụ nữ tàu làm việc ko thua gì đàn ông, kể cả chạy máy. Cái này nữ công nhân VN kém xa. Đi bất cứ công xưởng nào của tàu cũng thấy nhiều nữ công nhân chạy máy, trong khi ở VN số này chỉ đếm đầu ngón tay. Tuy nhiên cái kém là phụ nữ tàu xấu tệ hại.

Xưởng trưởng là một ông hơi già nhìn khá thư sinh tên là lão Triệu, sau tôi biết là vốn làm kỹ thuật ở một xưởng bánh kẹo quốc doanh được bà chủ câu ra. Ông này giấu nghề thê thảm. Tự đặt nguyên liệu không cho ai động vào, nguyên liệu về thì tự lột nhãn đánh số 1, 2, 3, công nhân cứ đúng theo bài pha 1 vào 2, pha 2 vào 3 mà ko biết chúng nó là gì.

Nếu ko đọc tài liệu từ trước thì tôi cũng chỉ khóc thét. May có chút kiến thức, tôi cứ vừa làm theo mấy công bà già vừa suy nghĩ, so sánh. May hơn nữa là lão Triệu cũng mất cảnh giác với tôi, có vài chuyến hàng về lão sai tôi lên bóc nhãn (nghĩ là tôi ko biết gì) để lão đánh số. Nhãn hàng của tàu chủ yếu là tiếng tàu nhưng vài nhãn cũng có 1 ít tiếng Anh. Có những nhãn toàn tiếng tàu tôi phải cố nhớ, xong việc mới vẽ lại chữ theo trí nhớ, ko có smartphone khổ thế.

Chuyện ăn cắp công thức chỉ là 1 phần công việc, còn lại chủ yếu là lao động. Lão Triệu chủ ý ko truyền nghề cho tôi nên 1 tháng ở xưởng tôi chủ yếu làm chân sai vặt. Tôi cũng có đối sách, không nề hà bất cứ việc gì và làm tốt nên chỉ sau mấy ngày là bắt đầu được mấy bà công nhân quý. Thế là tôi nhân dịp nhờ các bà dạy tiếng tàu, vừa nhẩn nha hỏi về các công đoạn sản xuất. Cái này tiếng tàu gọi là “kẻ nói vô tình, người nghe hữu ý”. Các bà rất vô tư kể cho tôi cái này là gì, cái kia làm thế nào. Tất nhiên là chỉ ở mức trình độ của các bà nhưng tôi có kiến thức của mình nên từ 1 suy ra hai ba. Dần dần tôi hiểu được nguyên lý và các công đoạn sản xuất cả kẹo cứng lẫn kẹo mềm.

Bà chủ Lương mới hơn 20 ngày đã nhắc tôi sắp hết hạn. Lúc ấy tôi mới vỡ ra nguyên lý sản xuất nên rất muốn ở lại thêm tháng nữa nhưng bà ta nhất quyết bắt tôi ra khỏi xưởng. Bây giờ nghĩ lại tôi đoán là lão Triệu bắt đầu nghi ngờ là tôi có học được gì đó. Trước khi đi tôi chào mấy bà công nhân, các bà tưởng tôi bị đuổi việc nên thương tôi lắm. Có bà còn bảo về nhà tao ở tạm tao chỉ cho mày chỗ khác làm.

Tất cả những quan sát và suy luận tôi đều ghi lại trong sổ tay, sau đó tổng kết lại và tự lên quy trình sản xuất. Lúc đầ việc đặt nguyên liệu rất khó khăn, tôi phải liều sang TQ tự đi tìm, cũng vào cả chợ Kim biên, mãi mới khớp được các mối nguyên liệu.

Thời gian làm kẹo tôi có gặp bà chủ Lương 2 lần nữa ở Hữu nghị, bà ta biết tôi cạnh tranh nên đối xử rất lạnh nhạt. Có vẻ chuyện cho tôi sang học nghề là một lần bốc đồng, bà ta cũng ko ngờ là tôi làm được.

Bài học chính tôi rút ra từ chuyện này là “đừng coi thường bất cứ một ai”. Một thằng nhóc hiền lành vô hại rất có thể sẽ là đối thủ lớn nhất của anh trong tương lai, nên luôn phải cẩn thận. Nó học ở đâu khác kệ nó, ít nhất không tự dạy cho nó cách để nó cạnh tranh với mình.

Sản xuất bao giờ cũng có bí quyết, anh phải biết đâu là bí quyết và bảo vệ nó thật chặt. Điều đó có thể gây phiền toái và bận, nhưng còn hơn là biếu không bí quyết cho đối thủ.

Lúc mở xưởng, thật ra không thể gọi là xưởng vì có mỗi gian nhà kho 30 m vuông với mấy con máy bán thủ công bé xíu mua từ Phật sơn, tôi không đăng ký gì cả, tức là làm lậu hoàn toàn. Lúc hàng bán được tôi cũng mặc kệ nên mới dính vào một thằng xx kinh tế. Tôi lúc ấy còn quá trẻ nên tin người, nhận hắn làm anh em kết nghĩa. Cuối cùng anh kết nghĩa làm cho tôi vố mất sạch.
Chap 1  2  3  4  5  6  7  8  9

« »