03/01/2020

TÔI ĐÃ LẬP NGHIỆP NHƯ THẾ NÀO (P1)

By founder

Tóm tắt là thế này: tôi năm nay vừa 40 tuổi tây, bố mẹ không giàu, không có quan hệ, đi từ nhà quê, hiện tại tôi đang có một công ty cơ khí xuất khẩu. Năm 2015 doanh thu là 85 tỉ, trừ hết các loại chi phí và nộp thuế xong tôi đút túi được 14 tỉ, phần lớn đều là tiền sạch, nghĩa là có thể chuyển thoải mái sang Mỹ mua thẻ xanh được. Ngoài ra tôi còn cổ phần trong vài công ty khác, năm vừa rồi cũng được chia gần 3 tỉ cổ tức.

Tất nhiên tôi biết mức độ thế là chưa ăn thua gì, nhiều cụ trong đây chắc còn hơn tôi nhiều. Nhưng cái đặc biệt của tôi là tôi kiếm tiền hoàn toàn bằng sản xuất, và cái mà tôi muốn kể với các cụ qua thớt của tôi là chuyện KIẾM TIỀN BẰNG LÀM NGHỀ, cách mà hiện nay người Việt nam rất coi nhẹ.

Tôi sinh ra lớn lên ở một xã đồng bằng Bắc bộ. Quê tôi là vùng thuần nông nghèo, hầu như không có nghề gì ngoài làm ruộng. Ngày bé tôi chịu thiếu thốn đủ thứ, vào đại học cao mét 73 mà nặng có 52 cân. Bố mẹ tôi thuộc một loại người mà tôi thấy khá nhiều ở miền Bắc, nghĩa là học rất nhiều, rất giỏi nhưng hành chẳng được bao nhiêu. Mẹ tôi học đai học sư phạm bằng giỏi, đầu tiên được phân công dạy cấp 3 ở Hoà bình, sau xin chuyển về dạy cấp 2 ở tỉnh, sau lại xin về dạy cấp 1 xã cho gần nhà và trở thành cô giáo làng đúng nghĩa. Còn bố tôi ngày xưa là tấm gương cho cả vùng, chỉ tự học mà tốt nghiệp phổ thông đã đọc thông viết thạo tiếng Nga, thế mà cuối cùng cũng chỉ là ông kỹ sư quèn chuyên sửa máy bơm nông nghiệp, bao nhiêu kiến thức đại học đều xếp xó.

Cả bố mẹ tôi đều rất tự hào về quá khứ đi học của mình nhưng ngay từ lúc bé tôi đã thấy không ổn. Học được thì phải làm được chứ không phải là học xong bỏ đấy rồi thỉnh thoảng lôi ra thẩm du. Thành ra không ít lần tôi phản kháng lại hai cụ khi bắt tôi học gạo, nhất là mấy năm 88,89, xung quanh đói bỏ mẹ ra mà đi tập văn nghệ cứ phải hát em là búp măng non. Tôi không tập bỏ về bị mẹ quật cho mấy roi, cuối cùng cũng hoà cả làng.

Bắt đầu năm 91 bình thường với Trung quốc, hàng TQ tràn qua biên giới vào VN, tôi đã tự đặt cho mình câu hỏi tại sao người VN không làm được những thứ đó, kể cả những mặt hàng đơn giản như bộ bài Tây du ký. Nhưng thằng bé 15 tuổi chỉ tự hỏi thôi chứ không trả lời được. Cứ lẩn mẩn như thế, năm 94 tôi vào đại học, chuyên ngành kinh tế.

Lên Hà nội tôi không có họ hàng nào, chỉ ở ký túc xá, có cái xe đạp cũ của bố cuối tuần đạp đi ngắm phố phường. Hà nội hồi ấy đang ở lúc giao thời gữa bao cấp và mở cửa, tôi cứ thấy mang máng đâu đó những cơ hội cho mình nhưng thân cô thế cô, không biết bắt đầu từ đâu, cuối cùng đành tự tích luỹ bằng cách lao đầu vào học tiếng Anh.

Nói rằng bố mẹ tôi không để lại gì cho tôi thì cũng không phải, ít nhất tôi cũng thừa kế được 2 gen tốt của các cụ. Đó là óc toán của mẹ và khiếu ngoại ngữ của bố. Nghĩ lại thì đó là hai cái chính giúp tôi thành công như bây giờ.

Nhưng có một cái tôi làm được hơn các cụ, mà hai cái này cũng là bẩm sinh, không biết tôi có kế thừa của ông bà cụ kỵ nào không. Tôi bàn kỹ hơn vì thấy nó rất quan trọng với nghề kinh doanh:

Một là KHẢ NĂNG LÀM TOÁN CHỦ ĐỘNG, nghĩa là tự đặt ra bài toán và tự giải được bài toán cho mình. Khác với người làm toán bị động, nghĩa là chỉ có thể giải các bài toán do người khác đặt ra. Bố mẹ tôi cả đời không bao giờ tự đặt ra bài toán nào mà chỉ bị động theo sự sắp xếp của nhà nước. Người chỉ biết giải toán bị động thì có giỏi đến mấy, cả đời cũng chỉ đi làm thuê.

Khả năng làm toán chủ động, tôi thấy là năng lực lớn nhất đòi hỏi ở một nhà kinh doanh. Vì kinh doanh là đi vào những con đường chưa ai đi. Nếu anh không tự nhìn ra vấn đề rồi tự giải quyết vấn đề thì ai sẽ làm hộ anh được? Có một câu tôi muốn khuyên các cụ là khi bắt đầu kinh doanh, đừng bao giờ hỏi ai là tôi sẽ làm gì, tôi làm cái này có được không. Bài toán đo chính các cụ phải tự giải.

Thứ hai là Ý CHÍ ĐI ĐẾN TẬN CÙNG VẤN ĐỀ. Tôi không chấp nhận những hiểu biết nửa vời mà từ bé đã luôn luôn muốn đi xa hơn những kiến thức trong sách báo. Vào đại học sau bài giảng tôi hỏi rất nhiều, đến mức bị thầy ghét. Cuối cùng tôi chán đại học vì thấy nó nhồi nhét và hèn nhát quá, và tự tìm đọc và học bên ngoài. Nhưng nhờ tâm thế suy nghĩ độc lập như thế mà tôi nhận ra nhiều điều trước thời đại, cũng là một yếu tố giúp tôi thành công.

Trở lại năm đầu đại học. Tôi đã nói là tôi vùi đầu vào học tiếng Anh. Suy nghĩ của tôi lúc ấy rất đơn giản, mở cửa làm ăn với phương Tây thì không biết tiếng Anh không được, mà phải biết thành thạo chứ không phải cái thứ tiếng Anh giả cầy ở các trung tâm ngoại ngữ. Tôi vẫn học tiếng Anh ở trung tâm nhưng ngoài ra còn tự học thêm, mấy quyển tiếng Anh thư tín thương mại tôi gần như thuộc lòng, hàng tuần còn ra Bờ hồ nghiến răng mua tạp chí The Economist về học tiếng Anh chính gốc, rồi tự học phát âm theo băng đến khản cả cổ. Đến giữa năm thứ hai tôi đã đọc viết và giao tiếp tiếng Anh thoải mái, không ngờ chỉ một ít sau là tôi đã dùng được nó để kiếm cơm.

Về chương trình học kinh tế lúc bấy giờ thì như tôi đã nói, lộn xộn và hèn nhát. Với khả năng suy nghĩ độc lập của mình, tôi nhận ra ngay những tự mâu thuẫn trong các “kiến thức” được giảng dạy. Đến lúc lên hỏi thì các thầy hoặc né tránh, hoặc át đi kiểu cả vú lấp miệng em. Tôi lại tự học bằng cách lên cày thư viện, đọc cả Tư bản của Mác và Giáo trình kinh tế của Samuelson.

Chap 1  2  3  4  5  6  7  8  9